Jaka jest definicja usability?

Usability (użyteczność, web usability) bardzo się spopularyzowało. To świetna wiadomość. „Branża” pracowała na to od lat. Jednak to rodzi także problemy z pojęciami. Pomijam zamieszanie związane z nazwami stanowisk – to akurat nie tylko lokalny problem.

W ramach pracy u podstaw wróćmy najpierw do pojęcia „usability”. Dziś drugim najpopularniejszym zwrotem jest „user experience”. Używanie ich wymiennie nie jest dobrym pomysłem, a jest to nie tak rzadkie. W tym miejscu polecam zajrzeć do tekstu w którym wyjaśniam, jak rozumiem user experience.

Spotkać się można najcześciej z trzema definicjami użyteczności:

  • Definicja ogólna. Usability oznacza szeroko rozumianą łatwość użycia, przyjazność dla użytkownika, przejrzystość informacji, czytelność, możliwość bezproblemowej realizacji zadań. Taka definicja jest obecnie w najszerszym użyciu. I jest to całkiem niezła definicja, ponieważ dobrze przemawia do świadomości osób spoza webu. Dzięki temu ma wartość marketingową.
  • Norma ISO 9241. Cytując za UsabilityNet: „the extent to which a product can be used by specified users to achieve specified goals with effectiveness, efficiency and satisfaction in a specified context of use.”
  • Usability engineering. Testy użyteczności z użytkownikami pokazujące czy i z jaką efektywnością użytkownik może zrealizować zadanie w aplikacji/serwisie.

Warto zwrócić uwagę, że:

  • Żadna z powyższych definicji użyteczności nie mówi nam nic o budowie marki, kreowaniu lojalności i zaangażowania.
  • Powyższe definicje nie mówią o uwzględnianiu wymiaru strategicznego, analizie konkurencji, budowania przewag konkurencyjnych, monetyzacji i budowie solidnego modelu biznesowego dla produktu.
  • W powyższych definicjach nieistotne jest szeroko rozumiane budowanie doświadczeń użytkownika (UX). Brzydki, nieprzyjemny w użyciu, nie zapadający w pamięć i nie wyróżniający się na rynku serwis może mieć przecież wspaniałe usability.
  • Powyższe definicje nie mówią nic o analityce internetowej i ciągłym ulepszaniu produktu dzięki uzyskanym danym.
  • Według żadnej z definicji w usability nie ma miejsca na świadome, iteracyjne projektowanie produktu rozłożone w czasie. Usability może nam tylko powiedzieć, czy ten produkt jest przyjazny w użyciu.

Dlatego popularnie rozumiane usability to w dzisiaj o wiele za mało. Budowa interfejsów, które są użyteczne to tylko jeden z wielu, wielu wymogów, które należy spełnić tworząc serwis/aplikacje dostosowaną do obecnych oczekiwań użytkowników i warunków rynkowych.

Oczywiście usability było i będzie ważne. Ale to dopiero początek początku i jeden z wielu składników dobrego produktu.

Przeczytaj poprzedni wpis:
Historyczne interfejsy użytkownika (UI)

Zobacz listę serwisów prezentujących historyczne interfejsy użytkowników.

Zamknij